Հուլիսի 20-ը՝ Շախմատի միջազգային օրն է

ՎԵԳԱ  Ընկերությունը շնորհավորում է բոլոր շախմատասերներին Շախմատի միջազգային օրվա առթիվ և մաղթում, որ այս  հնադարյան, բայց միշտ երիտասարդ, իմաստուն և ինտելեկտուալ խաղը լինի ձեր ողջ կյանքի հավատարիմ ուղեկիցը։

Շախմատի միջազգային օր (International Chess Day), շախմատին նվիրված ամենամյա միջազգային տոն։ Այն նշվում է հուլիսի 20-ին՝ ՖԻԴԵ-ի հիմնադրման օրը: Շախմատի միջազգային ֆեդերացիան (ՖԻԴԵ) հիմնադրվել է  1924 թվականի հուլիսի 20-ին Փարիզում։

Շախմատի միջազգային օրը տոնվում է 1966 թվականից։ Այս օրը նշելու գաղափարն առաջացել էր Յունեսկոյի մոտ և 1966 թվականին այն հաստատվեց նաև ՖԻԴԵ-ի կողմից:  Այդ թվականից սկսած այն տոնվում է աշխարհի բոլոր շախմատասերների կողմից։

Աշխարհում հաշվառվում է ավելի քան 600 միլիոն մարդ, որոնք մշտապես շախմատ են խաղում։

Տոնը նշվում է 178 երկրներում։ Ամեն տարի հուլիսի 20-ին ՖԻԴԵ-ի հովանու ներքո անցկացվում են տարբեր շախմատային մրցույթներ և միջոցառումներ։

Մի քանի խոսք շախմատի պատմության մասին: Շախմատը ծագել է Հնդկաստանում մոտ երկու հազար տարի առաջ։ Այն ժամանակ խաղը կոչվում էր չատուրանգա։ Իր խաղաքարերի զանազանությամբ և դասավորությամբ այն ձգտում էր պատկերել այն ժամանակվա հնդկական զորքի կազմն ու շարքը։

Շախմատը, որ պարունակում էր շատ տեսակներ, Հնդկաստանից տարածվեց ամբողջ արևելյան և կենտրոնական Ասիայով, իսկ 5-րդ դարի վերջում մուտք գործեց Պարսկաստան։ Պարսկաստանում այն վերանվանվեց շատրանգ:

Այնտեղ մեծ ժողովրդականություն էր վայելում այդ խաղը, որտեղ «բանականությունը հաղթանակ է տանում», ինչպես ասվում էր հնագույն ձեռագրերից մեկում։ 7-րդ դարում արաբները, որոնք  շատրանգը վերանվանեցին շատրանջ, զարգացրին և փոքր ինչ կատարելագործեցին խաղը։ Շախմատը իր առավելագույն զարգացմանը հասավ 9-10-րդ դարերում։ Խաղի հիմնական ՙդասական՚ կանոնները ստեղծվել են Վերածննդի դարաշրջանում, թեպետև նրանց լիակատար միատեսակությունը սահմանվել է միայն 19-րդ դարում։

Շախմատը հայերենում պարսկերենից փոխառյալ բառով կոչվել է ճատրակ, որն այժմ օգտագործվում է արևմտահայերենում և պարսկահայերի կողմից։

 Հատկանշական է, որ շախմատ խաղի անունն առաջացել է պարսկերեն շահ - արքա, թագավոր և մատ - մահացավ բառերից:

Շախմատ կամ Ճատրակ, երկու խաղացողի համար նախատեսված սեղանի խաղ, որը խաղում են հաջորդաբար բաց և մուգ գույնի 64 դաշտ ունեցող (8 x 8 վանդակ) քառակուսի խաղատախտակի վրա։ Աշխարհում ամենատարածված խաղերից մեկն է․ միլիոնավոր մարդիկ շախմատ են խաղում տանը, հասարակական վայրերում, շախմատային ակումբներում, համակարգիչներով, առցանց, նամակագրությամբ և մրցաշարերում։

Ի դեպ, Վեգա Ընկերությունը  իր աշխատակիցների միջեւ  կազմակերպել է շախմատի ներքին փակ մրցաշար: Բացման արարողությունը և առաջին փուլի հանդիպումները կայացան ս.թ. մարտի 27-ին, իսկ մրցաշարում մասնակցելու համար հայտ էին ներկայացրել ընդհանուր թվով 31 շախմատասերներ:

Ապրիլի 19-ին կայացան “Վեգայի Գրոսմայստեր” մրցաշար-առաջնության ավարտական հանդիպումները: 3-րդ տեղը լարված և համառ պայքարում նվաճեց Խոսրով Ստեփանյանը:  1-ին  և 2-րդ տեղերի համար թեժ մրցակցության մեջ էին մտել Սեդրակ Մկրտչյանը  և Վարդան Շիրինյանը: Անզիջում պայքարում առաջին տեղը գրավեց Սեդրակ Մկրտչյանը՝ նվաճելով “Վեգայի Գրոսմայստեր” անդրանիկ մրցաշարի ՉԵՄՊԻՈՆԻ տիտղոսը: Մրցաշարի փակման հանդիսավոր արարողության ժամանակ Վեգա Ընկերության Տնօրենների խորհրդի նախագահ ու հիմնադիր՝ Յուրի Աֆրիկյանը  հաղթողներին ու լավագույն շախմատիստներին պարգևատրեց մեդալներով, պատվոգրերով և արժեքավոր մրցանակներով: Մրցաշարի կազմակերպիչ՝  անձնակազմի կառավարման բաժնի մենեջեր Նելլի Ասատրյանը մտադիր է Ընկերության ղեկավարության  աջակցությամբ դարցնել “Վեգայի Գրոսմայստեր” մրցաշարն ավանդական և անցկացնել  ամեն տարի: 

Շնորհավորում ենք “Վեգայի Գրոսմայստեր” մրցաշարի բոլոր մասնակիցներին՝ գերազանց խաղ ցուցադրելու եւ հաղթական տեղերը գրավելու համար: